Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny dominuje nad zespołem zamkowym Banskiej Bystricy. Zbudowano go w połowie XIII wieku na fundamentach romańskiej bazyliki z kwadratowym prezbiterium. O umocnieniach wokół kościoła wspominano już w 1442 roku. W 1473 roku dobudowano kaplice św. Andrzeja i Bożego Ciała, a w 1480 roku kaplicę św. Jana Chrzciciela. Północną nawę boczną przebudowano w 1478 roku na kaplicę św. Barbary, patronki górników. Kościół kilkakrotnie ucierpiał w pożarach. Po pożarze w 1500 roku odbudowano go przy wsparciu najbogatszych mieszczan posiadających kopalnie. W pożarze z 1761 roku spłonął również ołtarz z warsztatu Mistrza Pawła z Levočy, wyższy od jego ołtarza w Levočy. Dziś można tu zobaczyć grupę rzeźb „Chrystus na Górze Oliwnej”, która cudem ocalała z pożaru, brązową chrzcielnicę Mistrza Jodoka z 1475 roku, oratorium św. Jana Jałmużnika nad zakrystią z 1516 roku oraz późnogotycki ołtarz Mistrza Pawła w kaplicy św. Barbary, ukończony w 1509 roku. Barokowe malowidła sklepień z 1770 roku są dziełem Antona Schmidta. Na ołtarzu głównym znajdują się dwa obrazy J. L. Krackera z 1774 roku: Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny i Trójca Święta. Wśród przedmiotów liturgicznych z XVII i XVIII wieku tworzących skarbiec kościoła wyróżnia się kielich z połowy XVIII wieku autorstwa złotnika J. Szilassyego z Levočy.
Banská Bystrica, srdce stredného Slovenska, leží vo Zvolenskej kotline, v údolí rieky Hron medzi Kremnickými a Starohorskými vrchmi a Poľanou. História mesta sa začala písať v 13. storočí. Z pôvodne Slovenskej osady Bystrice – zásluhou niekoľkých rodín saských kolonistov, ktorí na území dnešného mesta prirodzene vytvorili hospodársko-správnu a remeselnícku základňu banskej výroby v tejto oblasti, stúpol význam osady natoľko, že ju kráľ Belo IV. v roku 1255 povýšil na mesto. Mesto Banská Bystrica bolo, ako jedno z prvých miest na Slovensku, vyhlásené za mestskú pamiatkovú rezerváciu. Medzi najcennejšie pamätihodnosti patrí areál mestského hradu (Barbakanu), námestie s kostolmi Panny Márie a sv. Kríža, starou radnicou, Matejovým domom, barbakanom a zvyškami mestského opevnenia. Srdcom mesta je veľké, obdĺžnikové námestie Slovenského národného povstania s Mariánskym stlĺpom a šikmou hodinovou vežou. Námestie ohraničujú honostné meštianske domy, z ktorých sú najvýznamnejšie Beniczkého a Thurzov dom. Pešia zóna z námestia pokračuje aj na Dolnej ulici, kde je kostol sv. Alžbety a Bethlenov dom, v ktorom vyhlásili sedmohradské knieža Bethlena za uhorského kráľa.