Renesansową budowlę obronną wzniesiono w latach 1564–1571, aby bronić miasta przed Turkami. Prostopadłościenny budynek z cylindrycznymi basztami narożnymi był zarazem częścią wojskowego systemu sygnalizacyjnego miast górniczych. Służył jako posterunek obserwacyjny, „vartovka”, do którego docierały i skąd przekazywano dalej wiadomości o ruchach wojsk tureckich od strony Levic i Pukanca. Nowy Zamek zachował pierwotny kształt. Obecnie mieści stałą wystawę poświęconą walkom z Turkami w Banskiej Štiavnicy i poza nią. Można tu zobaczyć zachowane zbroje, odzież i inne przedmioty z epoki. Proste formy geometryczne i surowa sylwetka czynią go jedną z najbardziej efektownych budowli nadających miastu niepowtarzalny charakter. Jest dobrze widoczny przy wjeździe do miasta z każdej strony.
Život mesta sa dodnes sústreďuje v jeho historickom jadre. Sem smerujú kroky každého návštevníka, lebo tu sú na malom priestore sústredené významné historické pamiatky a v priehľadoch z ulíc a námestí možno vidieť raz tú, raz inú architektonickú dominantu. V historickom centre mesta stoja domy niekdajších banských ťažiarov a bohatých mestských kupcov a remeselníkov. Niektoré si dodnes zachovali pôvodné gotické časti, najmä portály, ale väčšina bola prestavaná v 16. storočí v renesančnom slohu. Fasády týchto domov sa pýšili bohatou výzdobou. S hladkými plochami fasád kontrastujú masívne arkiere na členitých a neraz sochársky opracovaných konzolách. Honosnosť renesančných meštiackych domov zvyšovali bohato zdobené portály, neraz s rodinným erbom a heslom okolo neho. Banská Štiavnica je jedným z najkrajších a historicky najzaujímavejších miest na Slovensku. V decembri 1993 sa mestu Banská Štiavnica dostalo najvyššieho medzinárodného uznania, keď bolo historické jadro mesta spolu s technickými pamiatkami v okolí zapísané do Zoznamu svetového kultúrneho a prírodného dedičstva UNESCO.